Ως Δημοτική Κίνηση ‘Πολιτεία Πολιτών’ προγραμματίζουμε μια σειρά αφιερωμάτων για να τιμήσουμε την Εθνική Επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 με κέντρο  την  εκδήλωση  μας στο Συνεδριακό Κέντρο της πόλης μας , την Τρίτη 21 Σεπτεμβρίου  2021. 

Η ιστοσελίδα μας www.politeiapoliton.gr, θα φιλοξενεί ειδική θεματική ενότητα που θα αναφέρεται στις περιόδους και τα πρόσωπα του 1821.

Σας καλούμε όλους να μας στείλετε υλικό όπως άρθρα, γράμματα, κείμενα ή φωτογραφίες που θα εμπλουτίσουν τη σελίδα μας και θα γίνουν κτήμα όλων μας.

Το WEB Radio της Πολιτεία Πολιτών θα φιλοξενήσει σειρά εκπομπών αφιερωμένων στην Επανάσταση του ’21, με μουσική και τραγούδια της εποχής.

Σας καλούμε να τιμήσουμε όλοι οι πολίτες της Μεταμόρφωσης μαζί εκείνους που θυσίασαν τη ζωή τους για να ζούμε εμείς ελεύθεροι!

Φιλική Εταιρεία

Φιλική Εταιρεία, η μυστική ομάδα που οργάνωσε την Επανάσταση.  Η σημασία της Φιλικής Εταιρείας στην έναρξη της Επανάστασης ήταν καθοριστική. Ουδεμία Επανάσταση δεν θα είχε συντελεστεί αν δεν είχε προηγηθεί η ίδρυση και η δράση της φιλικής εταιρείας. Η φιλική εταιρεία ιδρύθηκε το 1814 στην Οδυσσό της Ρωσίας από τρεις Έλληνες πατριώτες, τους Αθανάσιο Τσακάλωφ, Νικόλαο Σκουφά και Εμμανουήλ Ξάνθο, άνθρωποι με βαθύ και φλογερό εθνικό αίσθημα, επαναστατικό φρόνημα με επαναστατική προπαίδεια, καθώς είχαν έλθει σε επαφή με ανθρώπους που διέθεταν επαναστατικές ιδέες είτε συμμετείχαν σε συνωμοτικές επαναστατικές εταιρείες ανάλογου δράσεως.

Ο σκοπός της φιλικής εταιρείας ήταν να προετοιμάσει ιδεολογικά και οργανωτικά το ελληνικό έθνος για την διεξαγωγή ένοπλου επαναστατικού αγώνα κατά του οθωμανικού ζυγού και να διεκδικήσει την εθνική του ανεξαρτησία και την πολιτική του αυτοσυνειδησία. Οι Έλληνες όπως αποδεικνύει η ιστορία είχαν επαναστατική παράδοση και αγωνιστικό φρόνημα το οποίο ταυτίστηκε απόλυτα με τους σκοπούς και τους στόχους της εταιρείας. Για την επιτυχία αυτού του σκοπού έπρεπε η εταιρεία να συνενώσει τις δυνάμεις του Έθνους κάτω από ένα συγκεκριμένο σκοπό και κυρίως να τις πειθαρχήσει κάτω από μία συγκεκριμένη ηγεσία. Οι δυνάμεις που διέθετε το έθνος ήταν οι κληρικοί, οι προεστοί, οι έμποροι, οι μορφωμένοι Έλληνες, οι ναυτικοί, οι κλέφτες και αρματολοί και φυσικά οι απλοί Έλληνες που αποτέλεσαν και τον στρατό της Επανάστασης. Σημαντικός παράγοντας για την εξασφάλιση της ύπαρξης και της δράσης της εταιρείας ήταν η διατήρηση των κανόνων μυστικότητας ώστε να μην γίνει φανερή στην οθωμανική διοίκηση.

Η φιλική εταιρεία με ακατάβλητες οργανωτικές προσπάθειες και ακλόνητη πίστη προς την ιδέα της Εθνικής Επανάστασης είχε εξαπλωθεί σε όλες τις περιοχές της Ελλάδος και περιλάμβανε χιλιάδες μυημένους από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Σπουδαίες μορφές εντάχθηκαν στην ηγεσία της όπως οι Άνθιμος Γαζής, Σέκερης και Αναγνωστόπουλος.

Η εταιρεία πέτυχε τον σκοπό της και τον Φεβρουάριο του 1821 η επανάσταση κηρύχθηκε στην Μολδοβλαχία από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.

Γεώργιος Καραϊσκάκης

Γεώργιος Καραϊσκάκης, ένας πραγματικός πολέμαρχος. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες μορφές της ελληνικής επανάστασης που συμβόλιζε τον ανυπότακτο επαναστάτη ηγέτη. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης γεννήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 1780 (ή 1782) στο Μαυρομάτι της Καρδίτσας.

Τα προεπαναστατικά χρόνια της ζωής του ήταν γεμάτα περιπέτειες και πολεμική δράση. Στην αυλή του Αλή Πασά των Ιωαννίνων έλαβε στρατιωτική παιδεία ενώ αργότερα εντάχθηκε στα ένοπλα σώματα του ξακουστού κλέφτη Κατσαντώνη διακρινόμενος σε πολλές μάχες. Ο Καραϊσκάκης με τις περίσσιες ηγετικές και στρατιωτικές του ικανότητες καθόρισε την πορεία της Επανάστασης διασφαλίζοντας τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα με σημαντικές νίκες εναντίον τον Τούρκων στην Στερεά Ελλάδα. Η πρώτη μεγάλη νίκη του Αρχιστράτηγου της Ρούμελης σημειώνεται Στις 15 Ιανουάριου του 1823 στη Μάχη του Σοβολάκου. Η μνημειώδης νίκη του στην μάχη της Αράχωβας στις 24 Νοεμβρίου 1826 έδωσε πνοή στην Επανάσταση, αναζωπυρώνοντας το φρόνημα των αγωνιστών στην Ρούμελη.

Ο Καραϊσκάκης θα πεθάνει στις 4 το πρωί της 23ης Απριλίου 1827, ανήμερα της ονομαστικής του εορτής όταν θα τραυματιστεί θανάσιμα από σφαίρα μετά από συμπλοκή ελλήνων και τούρκων στρατιωτών στο Φάληρο που είχαν στρατοπεδεύσει οι Ελληνικές δυνάμεις για να αντιμετωπίσουν τον Κιουταχή.

Συνέλευση της Βοστίτσας, το προανάκρουσμα της Επανάστασης

Στις 26 Ιανουαρίου 1821 αρχίζει η συνέλευση της Βοστίτσας που αποτέλεσε ένα από τα αποφασιστικότερα βήματα για την έναρξη της Επανάστασης. Στην μυστική σύσκεψη συμμετείχε σύσσωμη η εφορία των φιλικών της Βόρειας Πελοποννήσου, ο Παπαφλέσσας ως εκπρόσωπος του Υψηλάντη, πολλοί κληρικοί από όλη την Πελοπόννησο και πρόκριτοι των Πατρών της Βοστίτσας και των Καλαβρύτων.

Η συνέλευση ήταν μυστική και γινόταν κάθε μέρα σε διαφορετικό σπίτι για να διασφαλιστεί το απόρρητο της σύσκεψης και να μην κινηθούν υποψίες στους Τούρκους.  Αναφέρονται τα σπίτια των προεστών Ανδρέα Λόντου, Αλέξανδρου Δεσποτόπουλου  και Άγγελου Μελετόπουλου.

Σκοπός της συνέλευσης ήταν ο καθορισμός της οργάνωσης και της έναρξης του Επαναστατικού Αγώνα. Στην σύσκεψη συμμετείχαν μεγάλα ονόματα προεστών, κληρικών και οπλαρχηγών όπως οι Παλαιών Πατρών Γερμανός ( πρόεδρος της συνέλευσης ), Παπαφλέσσας,( εισηγητής της Φιλικής εταιρείας), Γερμανός Ζαφειρόπουλος, Αμβρόσιος Φραντζής, Νικόλαος Λόντος, Ανδρέας Λόντος, Ασημάκης Ζαΐμης,, Σωτήρης Χαραλάμπης, Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, Λέων Μεσσηνέζης, Ιωάννης Παπαδόπουλος, Ασημάκης Φωτήλας, Σωτήριος Θεοχαρόπουλος.

 Η σύσκεψη της Βοστίτσας έδειξε ότι όλα πλέον είχαν πάρει τον δρόμο τους και παρά τις αμφιβολίες και τους δισταγμούς που εκφράστηκαν σχετικά με το αν οι συνθήκες ευνοούσαν την Επανάσταση, όλοι είχαν πειστεί ότι το ξέσπασμα του Εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα ήταν προ των πυλών.

Νεοελληνικός Διαφωτισμός, ο κινητήριος μοχλός της Επανάστασης.

Ο Νεοελληνικός διαφωτισμός που συντελέστηκε τα προεπαναστατικά χρόνια υπήρξε καταλυτικός παράγοντας για την εδραίωση των ιδεών της Επανάστασης και την συνακόλουθη εθνική παλιγγενεσία. Ο διαφωτισμός των Ελλήνων ξεκίνησε από τους έλληνες λόγιους της δύσης που βίωναν τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό και τις φιλελεύθερες ιδέες που αυτός εξέφραζε. Οι Έλληνες λόγιοι συνειδητοποίησαν ότι μέσω της παιδείας και της μόρφωσης θα επέλθει η εθνική αυτοσυνειδησία και ο σκλαβωμένος Ελληνικός λαός θα επαναστατήσει εναντίον των Οθωμανών διεκδικώντας  τα νόμιμα δικαιώματα του όπως την ελευθερία και την Ανεξαρτησία.

Ο  Νεοελληνικός Διαφωτισμός σηματοδοτεί την ενεργοποίηση της ελληνικής κοινωνίας όπως των εμπόρων, των διανοούμενων, των κληρικών προς μία κατεύθυνση με ευρύτερο προσανατολισμό την αναβάθμιση της παιδείας και της εκπαίδευσης. Ο Εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης βρήκε κύριους εκφραστές   τους  Έλληνες ομογενείς των οργανωμένων παροικιών της Ευρώπης που συντέλεσαν καθοριστικά στην διαφωτιστική ανανεωτική προσπάθεια, χρηματοδοτώντας σχολεία και εκδόσεις βιβλίων, και χορηγώντας ικανά χρηματικά ποσά για σπουδές στο εξωτερικό. Στην Ελλάδα οι έμποροι και οι καπεταναίοι είχαν την πάγια αντίληψη ότι η παιδεία μπορεί να γίνει παράγοντας βελτιωμένου και ελεύθερου βίου, ενώ παράλληλα αναζητούσαν νέους διδασκάλους για την εκπαίδευση των παιδιών τους.

Καταλυτικός παράγοντας του ανανεωτικού εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης και της ανάπτυξης του διανοητικού επιπέδου  ήταν οι Έλληνες λόγιοι της περιόδου που βασίστηκαν στην στροφή των Ελλήνων προς την κλασική αρχαιότητα. Καταλυτική στην γέννηση των φιλελεύθερων ιδεών ήταν η επαφή τους με τον στοχασμό, τις ανακαλύψεις και τα επιστημονικά επιτεύγματα της δυτικής Ευρώπης.  Μέσω της στροφή της νεοελληνικής σκέψης προς τα αρχαία κείμενα θα συντελούταν η εθνική αυτοσυνειδησία, και θα πραγματοποιούταν η «μετακένωση», που σύμφωνα με τον Αδαμάντιο Κοραή, τα επιτευγμάτων της ευρωπαϊκής σκέψης και επιστήμης θα αναδιάτασσε το περιεχόμενο και τους στόχους της ελληνικής εκπαίδευσης. Στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό πρωτεργάτες υπήρξαν και οι ιερωμένοι, από το βαθμό του επισκόπου μέχρι του απλού μοναχού. Τα περισσότερα βιβλία και οι εκδόσεις προέρχονται από το χώρο του κλήρου.

Σημαντικοί εκπρόσωποι του Διαφωτισμού ήταν οι Μεθόδιος Ανθρακίτης 1660-1736,  Ευγένιος Βούλγαρης 1716-1806, Ιώσηπος Μοισιόδαξ 1730-1800, Δημήτρης Καταρτζής-Φωτιάδης 1730-1800, Αδαμάντιος Κοραής 1748-1833, Ρήγας Φεραίος 1757-1798. Πέραν από τις προσωπικότητες αυτές, σημαντικά για την διάδοση των διαφωτιστικών ιδεών και της επαναστατικής ιδεολογίας υπήρξαν και κείμενα όπως  Η Ελληνική Νομαρχία, ο Ανώνυμος του 1789 και ο Ρωσαγγλογάλλος.

Παπαφλέσσας

Παπαφλέσσας, ο μπουρλοτιέρης των ψυχών.  Ο Παπαφλέσσας υπήρξε μία από τις καθοριστικότερες μορφές της Επανάστασης. Με το φλογερό του πάθος και την ακλόνητη πίστη του στην Ελευθερία του Γένους υπήρξε πρωτεργάτης της εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα καθορίζοντας τις εξελίξεις για την κήρυξη του. Ο Παπαφλέσσας ήταν επίσης και σημαντικός αγωνιστής καθώς συμμετείχε ενεργά σε σημαντικές μάχες της Επανάστασης.

Ο Γεώργιος Δικαίος Φλέσσας, όπως ήταν το κοσμικό του όνομα, γεννήθηκε το 1786 ή το 1788 στην Πολιανή Μεσσηνίας. Φοίτησε στην ονομαστή Σχολή της Δημητσάνας και το 1816 έγινε μοναχός στο μοναστήρι της Βαλανιδιάς στην Καλαμάτα κι έλαβε το όνομα Γρηγόριος. Ζωηρός και εριστικός ως χαρακτήρας, γρήγορα ήλθε σε ρήξη με τον ηγούμενό του και πήγε να μονάσει στο μοναστήρι της Ρεκίτσας, μεταξύ Μυστρά και Λεονταρίου.

Στις αρχές του 1818 ήρθε σε προστριβές με έναν τούρκο αγά για κάποια διαφιλονικούμενα κτήματα και υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την Πελοπόννησο καταφεύγοντας διωκόμενος στην Κωνσταντινούπολη.

Στην Κωνσταντινούπολη γνωρίστηκε με τον Παναγιώτη Αναγνωστόπουλο, ο οποίος τον μύησε στη Φιλική Εταιρεία στις 21 Ιουνίου του 1818 με το συνθηματικό όνομα Αρμόδιος. Την ίδια περίοδο έγινε αρχιμανδρίτης από τον πατριάρχη Γρηγόριο Ε’. Η ιδέα του εθνικού ξεσηκωμού ταίριαζε απόλυτα με το ανυπότακτο πνεύμα του Παπαφλέσσα.

Από τη στιγμή που έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ο Παπαφλέσσας προσηλώθηκε στην εθνική εξέγερση και την οργανωτική δράση.  Ο Παπαφλέσσας γεμάτος ενθουσιασμό και όντας παρορμητικός, ταξίδεψε μεταφέροντας το επαναστατικό μήνυμα με σκοπό να ξεσηκώσει τους Έλληνες στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Εκμεταλλευόμενος κάθε μέσο, τόσο με ψέματα όσο και με αλήθειες κατάφερε να διαδώσει το μήνυμα και να εμπνεύσει  πολλούς Έλληνες. Η Φιλική Εταιρεία αποφασίζει να τον στείλει στην  Πελοπόννησο, όπου οι συνθήκες ήταν πιο ευνοϊκές και ώριμες για οργανωτική δράση.

Στις αρχές του 1821, με έξοδα του Παναγιώτη Σέκερη, έφτασε στην Πελοπόννησο, παρουσιαζόμενος άλλοτε ως πατριαρχικός έξαρχος και άλλοτε ως εκπρόσωπος της ανωτάτης αρχής της Φιλικής Εταιρείας. Στη μυστική Σύσκεψη της Βοστίτσας, στην οποία πήραν μέρος όλα σημαίνοντα μέλη της Φιλικής Εταιρείας, ο Παπαφλέσσας επέμεινε στην ανάγκη άμεσης έναρξης του Αγώνα, με την βεβαίωση ότι θα υποβοηθούνταν από την Ρωσία.  Οι πρόκριτοι και οι αρχιερείς δεν πείστηκαν εξ ολοκλήρου αλλά έγινε σαφές σε όλους ότι η έναρξη του αγώνα ήταν προ των πυλών.

Ο Παπαφλέσσας μετά την Βοστίτσα, έφυγε για τη Μάνη, όπου συναντήθηκε με τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Στις 23 Μαρτίου συμμετείχε με πολλούς Πελοποννήσιους αρχηγούς στην απελευθέρωση της Καλαμάτας. Από εκείνη τη στιγμή, ο Παπαφλέσσας μετεξελίσσεται από ρασοφόρο σε μάχιμο πολεμιστή. Συνεχίζει να αφυπνίζει τον υπόδουλο ελληνικό λαό και να τους ξεσηκώνει προς τον εθνικό  αγώνα.  Ο Παπαφλέσσας συμμετέχει ως μάχιμος σε κρίσιμες μάχες. Κλείνεται να πολεμήσει στο κάστρο του Άργους και ύστερα παίρνει μέρος στα Δερβενάκια και άλλες μάχες.

Η ύστατη μάχη του θα δοθεί στο Μανιάκι όταν θα αντιμετωπίσει με τους άντρες του τις υπέρτερες δυνάμεις του Ιμπραήμ. Η σύγκρουση ήταν προδιαγεγραμμένη. Στην μάχη οι ελληνικές δυνάμεις θα ηττηθούν ολοκληρωτικά με τον Παπαφλέσσα να θυσιάζεται προσφέροντας την ζωή του στον Εθνικό Αγώνα.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν ο εμβληματικότερος ηγέτης της εθνικοαπελευθερωτικής Επανάστασης του 1821. Ο Κολοκοτρώνης με τις εξαιρετικές του στρατιωτικές και αρχηγικές του ικανότητες ηγήθηκε του ένοπλου αγώνα ασκώντας φοβερή έλξη στους Επαναστάτες. Ο Γέρος του Μοριά όπως ονομαζόταν, ενέπνεε τα επαναστατικά ιδεώδη στον επαναστατημένο λαό που τον ακολουθούσε με ακλόνητο πίστη στις εντολές του.  Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης γεννήθηκε «εις τα 1770, Απριλίου 3, την Δευτέρα της Λαμπρής... εις ένα βουνό, εις ένα δέντρο αποκάτω, εις την παλαιάν Μεσσηνίαν, ονομαζόμενον Ραμαβούνι», όπως παραθέτει στα Απομνημονεύματά του. Ο Κολοκοτρώνης καταγόμενος από οικογένεια κλεφτών και καπεταναίων ήρθε από μικρός σε επαφή με την επαναστατική δράση και τον πόλεμο.

Το 1806, κατά τη διάρκεια του μεγάλου διωγμού που εξαπέλυσαν οι Οθωμανοί κατά των κλεφτών, κατόρθωσε να σωθεί και να καταφύγει στη Ζάκυνθο. Εκεί κατατάχθηκε στον αγγλικό στρατό και προήχθη στον βαθμό του ταγματάρχη. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και στις αρχές του 1821 αποβιβάστηκε στη Μάνη για να οργανώσει την επικείμενη Επανάσταση και να επιταχύνει τις εξελίξεις.

Ο Κολοκοτρώνης με την έναρξη της Επανάστασης θα συμμετάσχει ως στρατιωτικός αρχηγός  σε κρίσιμες μάχες για την εδραίωση και την σωτηρία της Επανάστασης. Οι ηγετικές του ικανότητες και η στρατηγική του ευφυΐα σφράγισαν τις μεγάλες στρατιωτικές νίκες της Επανάστασης.  Στις 23 Μαρτίου του 1821 συμμετείχε στο υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στρατιωτικό σώμα που κατέλαβε την Καλαμάτα, σηματοδοτώντας την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Μετά την κατάληψη της Καλαμάτας, όρισε ως βασικό στόχο την κατάκτηση της Τριπολιτσάς, που αποτελούσε το διοικητικό κέντρο των Οθωμανών στον Μωριά. Η κατάληψη της Τριπολιτσάς ήταν αναγκαιότητα για τον Κολοκοτρώνη, διαφορετικά δεν θα μπορούσε να επικρατήσει η Επανάσταση. Οι μεγάλες νίκες στο Βαλτέτσι (13 Μαΐου 1821) στην Γράνα (10 Αυγούστου 1821) και η άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), είχαν την υπογραφή του Κολοκοτρώνη ο οποίος επιβλήθηκε ως αρχηγός του επαναστατικού στρατού. Η στρατηγική του ιδιοφυία αναδείχθηκε στον θρίαμβο επί της μεγάλης στρατιάς του Δράμαλη στην επική μάχη των Δερβενακίων (26 - 28 Ιουλίου 1822). Τον Μάιο του 1825, όταν ο Ιμπραήμ επέλαυνε στην Πελοπόννησο με ορατό τον κίνδυνο να καταστείλει την επανάσταση αναλαμβάνει την αρχιστρατηγία για να τον σταματήσει. Ο Κολοκοτρώνης εφαρμόζοντας τις τακτικές του κλεφτοπολέμου και της «καμμένης γης», θα πετύχει να διατηρήσει ζωντανή την επανάσταση μέχρι τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (7 Οκτωβρίου 1827).

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέθανε από εγκεφαλικό επεισόδιο στις 4 Φεβρουαρίου του 1843. Ο μεγάλος αυτός ηγέτης που συντέλεσε στην σωτηρία του Έθνους θα γραφτεί στο πάνθεον των ηρώων της Ελληνικής Ιστορίας.

"Ναυμαχία της Πάτρας, η πρώτη νίκη σε κατά παράταξη ναυμαχία"

Σαν σήμερα το 1822 κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης διεξάγεται η ιστορική ναυμαχία της Πάτρας στην οποία ο Ελληνικός Στόλος  ( Ύδρα, Σπέτσες, Ψαρά  ) υπό την διοίκηση των ναυάρχων Μιαούλη, Αποστόλη και Τσούπα καταναυμαχεί τον οθωμανικό. Στην ναυμαχία της Πάτρας για πρώτη φορά στην ιστορία ο ελληνικός στόλος θα συγκρουστεί κατά παράταξη με τον οθωμανικό. Η ναυμαχία θα λήξει με θριαμβευτική νίκη των Ελλήνων. Ο οθωμανικός στόλος θα ηττηθεί κατά κράτος και θα υποχωρήσει στην αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο καταδιωκόμενος από τα ελληνικά πλοία.

Η ελληνική νίκη υπήρξε καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη του κατά θάλασσα αγώνα, ο οποίος έκρινε εν πολλοίς και την ίδια την βιωσιμότητα του ένοπλου εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Οι ναυτικές νίκες έδωσαν πνοή στην Επανάσταση, καλλιέργησαν υψηλό φρόνημα στους Έλληνες και συνέβαλλαν καταλυτικά στην εξέλιξη των χερσαίων επιχειρήσεων καθώς ο οθωμανικός στόλος εμποδιζόμενος από τον ελληνικό δεν μπορούσε να προσφέρει την απαραίτητη μέριμνα και υποστήριξη στον οθωμανικό στρατό πράγμα που θα δυσχέραινε τον αγώνα των Ελλήνων.

Οδυσσέας Ανδρούτσος, ένας ΄΄Ομηρικός΄΄ ήρωας της Επανάστασης.

Ο Ανδρούτσος ήταν από τους μεγαλύτερους στρατιωτικούς ηγέτες της Ελληνικής Επανάστασης πετυχαίνοντας σπουδαίες νίκες απέναντι στους Τούρκους. Με την ηγετική μου παρουσία ενέπνευσε τους αγωνιστές ενώ με τις νίκες του συνέβαλε στην εδραίωση του αγώνα. Ο Ανδρούτσος υπήρξε θύμα των εμφυλίων πολέμων που ξέσπασαν κατά την διάρκεια της Επανάστασης και σκοτώθηκε από ελληνικά χέρια.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1788 και ήταν γιος του φημισμένου αρβανίτη αρματολού της Ρούμελης Αντρέα Βερούση ή Καπετάν Ανδρούτσου και της Ακριβής Τσαρλαμπά, κόρης προεστού της Πρέβεζας. Ο πατέρας του πολέμησε με τον Λάμπρο Κατσώνη στις ναυμαχίες εναντίον των Τούρκων στο Αιγαίο. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος πήρε το όνομα προς τιμήν του ομηρικού ήρωα Οδυσσέα.

Ο Ανδρούτσος μαθήτευσε στην αυλή του Αλή Πασά στα Ιωάννινα, που αποτελούσε τότε εξέχον στρατιωτικό σχολείο. Εκεί έμαθε τα πρώτα γράμματα και να μιλάει ιταλικά και αρβανίτικα. Η σωματική του ρώμη ήταν φημισμένη ενώ όλοι αφηγούνταν τα σπουδαία κατορθώματά του. Κάποιος βιογράφος του γράφει, ότι «επήδα ως έλαφος, έτρεχεν ως ίππος και ίππευεν ως Κένταυρος».

Ο Ανδρούτσος μαθήτευσε στην αυλή του Αλή Πασά στα Ιωάννινα, που αποτελούσε τότε εξέχον στρατιωτικό σχολείο. Εκεί έμαθε τα πρώτα γράμματα και να μιλάει ιταλικά και αρβανίτικα. Η σωματική του ρώμη ήταν φημισμένη ενώ όλοι αφηγούνταν τα σπουδαία κατορθώματά του. Κάποιος βιογράφος του γράφει, ότι «επήδα ως έλαφος, έτρεχεν ως ίππος και ίππευεν ως Κένταυρος».

Από το 1818 ο Ανδρούτσος ορκίστηκε μέλος της Φιλικής Εταιρείας και έγινε φανατικός υποστηρικτής της Επανάστασης. Με το ξέσπασμα της Επανάστασης τέθηκε αμέσως στις επάλξεις του Αγώνα και ανέλαβε να εμφυσήσει το επαναστατικό πνεύμα στους Έλληνες της Ανατολικής Ρούμελης. Στις 8 Μαΐου του 1821 πετυχαίνει την πρώτη του περίφημη νίκη απέναντι στους Τούρκους χαρίζοντας δόξα στην Επανάσταση. Οχυρώθηκε με άλλους 117 πολεμιστές στο Χάνι της Γραβιάς και διαλύει τους Τούρκους του Ομέρ Βρυώνη. Με την νίκη του αυτή έσωσε την Επανάσταση από μεγάλο κίνδυνο, καθώς ανεκόπη η πορεία του Ομέρ Βρυώνη με 8.000 άνδρες στην Πελοπόννησο με σκοπό την κατάλυση του Αγώνα που μόλις είχε ξεκινήσει.

Ο ηρωισμός του, το προοδευτικό του πνεύμα και το ομηρικό του όνομα, αποτέλεσαν αφορμή να θέλουν να τον γνωρίσουν όλοι οι Ευρωπαίοι φιλέλληνες που κατέβηκαν στην επαναστατημένη Ελλάδα. Ο Ανδρούτσος έπεσε θύμα των εμφύλιων σπαραγμών και θανατώθηκε στις 5 Ιουνίου του 1825 με διαταγή του παλιού του φίλου Γκούρα ο οποίος προηγουμένως τον είχε φυλακίσει.

Για να καλύψουν το έγκλημά πέταξαν το πτώμα του στο λιθόστρωτου του Ναού της Απτέρου Νίκης και διέδωσαν πως ο φυλακισμένος προσπάθησε να αποδράσει και σκοτώθηκε. Το 1865 έγινε με μεγάλη επισημότητα και στρατιωτικές τιμές η μετακομιδή των οστών του στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών, όπου σήμερα υπάρχει ο τάφος του

"Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, η Ήπειρος εντάσσεται στον εθνικό κορμό."

Σαν σήμερα το 1913 μετά από σφοδρές μάχες, με κυριότερη την μεγάλη νίκη στην μάχη του Μπιζανίου, ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει την πόλη των Ιωαννίνων.

Ο αγώνας για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων ήταν η σημαντικότερη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ της Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο μέτωπο της Ηπείρου κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου (5 Οκτωβρίου 1912- 18 Μαΐου 1913). Οι μάχες για την κατάληψη των Ιωαννίνων κράτησαν 85 μέρες (29 Νοεμβρίου 1912 – 21 Φεβρουαρίου 1913) όταν οι οθωμανικές δυνάμεις παραδόθηκαν στον, τότε επικεφαλής του ελληνικού στρατού, διάδοχο Κωνσταντίνο.

Μαντώ Μαυρογένους

Η Μαντώ Μαυρογένους ήταν μία από τις σημαντικότερες γυναικείες μορφές της Επανάστασης με αξιόλογη συμβολή στον αγώνα του Έθνους.

Με την έναρξη της Επανάστασης, η Μαντώ Μαυρογένους πήγε στην Μύκονο και ξεσήκωσε τον λαό του νησιού να εξεγερθεί. Για την υποστήριξη των ναυτικών επιχειρήσεων πρόσφερε μεγάλα ποσά για τον εξοπλισμό και την επάνδρωση μυκονιάτικων πλοίων. Σύμφωνα, με ξένους περιηγητές συμμετείχε σε δράσης κατά των Τούρκων στην Κάρυστο, το Πήλιο και την Φθιώτιδα. Στις 11 Οκτωβρίου 1822 ηγήθηκε του αμυντικού αγώνα των κατοίκων της Μυκόνου εναντίον της απόβασης Αλγερινών πειρατών.

Το 1823 το Βουλευτικό σώμα αναγνώρισε με απόφασή του τις της υπηρεσίες της στον αγώνα απονέμοντας της το βαθμό του αντιστρατήγου. Τον Μάιο του 1825 η Μαντώ διέθεσε στην κυβέρνηση ομολογίες 30.000 γροσίων και ζήτησε να προσφερθούν για να συμμετάσχει η ίδια, με όσους στρατιώτες θα της παραχωρούσε η διοίκηση, σε πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον των Τουρκοαιγυπτίων. Η οικονομική ενίσχυση της Επανάστασης από τη Μαντώ Μαυρογένους και η συνολική της δράση της, όπως οι επιστολές της προς τις φιλελληνίδες τής Γαλλίας και της Αγγλίας, το όνομα της έλαβε θρυλικές διαστάσεις ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς φιλελληνικούς κύκλους και η προσωπογραφία της τυπώθηκε και κυκλοφόρησε το 1827 σε όλη την Ευρώπη.

Η Mαντώ Μαυρογένους υπήρξε πρότυπο της γυναικείας συμμετοχής στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα. Η συνεισφορά της στην Επανάσταση αναδεικνύουν τον δυναμισμό, το θάρρος και την φιλοπατρία της και αξίζει να μνημονεύεται μεταξύ των μεγάλων ηρώων.

΄Η Μάνη κηρύττει την Επανάσταση.΄

Στην Μάνη, το προπύργιο ελευθερίας του ελληνικού κόσμου, στις αρχές Μαρτίου υπήρχαν διχογνωμίες για τον κατάλληλο χρόνο ενάρξεως της Επανάστασης. Οι οικογένειες των Μούρτζινων και των Τζαννετάκηδων, τάσσονταν υπέρ της ταχείας έναρξης της Επανάστασης. Αντίθετη άποψη είχαν οι Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και οι συντηρητικοί προεστοί της Καλαμάτας που επιθυμούσαν αναβολή του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα,  μέχρι να εξασφαλιστούν σαφείς και συγκεκριμένες εγγυήσεις για την τελεσφόρησή του.

Η μεγάλη επιρροή που ασκούσε ο Πετρόμπεης στους Μανιάτες  και το αυξημένο κύρος του καθιστούσαν επιβεβλημένη την συμμετοχή του στην Επανάσταση. Οι φιλικοί είχαν αντιληφθεί ότι η συμμετοχή του ήταν απαραίτητη για την εδραίωση του Αγώνα και προσπαθούσαν να ανατρέψουν τους ενδοιασμούς του. Οι φιλικοί μετά την σύσκεψη στο Ισμαήλιο, ανέθεσαν στον Περραιβό, να μεταφέρει στους Μανιάτες τις εντολές του Υψηλάντη για άμεση έναρξη της Επανάστασης πρώτα από την Μάνη και να προβούν στις απαραίτητες προετοιμασίες.

 

Η δράση επίσης των Παπαφλέσσα, Αναγνωσταρά, και Κολοκοτρώνη στην Μάνη δημιούργησε έντονο πολεμικό αναβρασμό στην Μάνη και τόνωνε την επαναστατική έξαρση ήδη από τις αρχές Μαρτίου. Τα γεγονότα και οι περιστάσεις καθιστούσαν πλέον την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, αναπόφευκτη και απαραίτητη. Στις 17 Μαρτίου στον ναό των Ταξιαρχών, στην Αρεόπολη, τελέστηκε δοξολογία για την έναρξη της Επανάστασης.

Αμέσως ξεκινούν οι προετοιμασίες για την απελευθέρωση της Καλαμάτας. Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης πείστηκε τελικά να αναλάβει την ηγεσία των στρατιωτικών επιχειρήσεων φέροντας τον τιμητικό τίτλο του αρχιστράτηγου των σπαρτιατικών δυνάμεων, τίτλος που του αποδόθηκε από την Μεσσηνιακή Γερουσία, που συστήθηκε μετά την απελευθέρωση της Καλαμάτας για τον συντονισμό της πολεμικής δράσης.

΄΄Η μάχη της Αλαμάνας, η ηρωική θυσία του Διάκου.΄΄

Με το ξέσπασμα την Ελληνικής Επανάστασης τον Μάρτιο του 1821, σχεδόν σύσσωμη η Ανατολική Στερεά Ελλάδα μέχρι τον Απρίλιο  είχε εισέλθει στον Εθνικό Αγώνα με τους Διάκο, Πανουργιά και Δυοβουνιώτη να πρωτοστατούν στις πολεμικές δράσεις. Οι Τούρκοι αποφάσισαν με ισχυρές δυνάμεις να καταπνίξουν την Επανάσταση  κυρίως στην Πελοπόννησο που είχε εδραιωθεί αποφασιστικά.

Για τον σκοπό αυτόν κινητοποιήθηκαν ισχυρές δυνάμεις με ικανούς Οθωμανούς διοικητές. Ο Χουρσίτ Πασάς, που βρισκόταν στα Ιωάννινα και δεν μπορούσε να εκστρατεύσει ο ίδιος, δίνει εντολή στον Κιοσέ Μεχμέτ να κατέβει στην Πελοπόννησο επικεφαλής ισχυρής δύναμης, μέσω της Θεσσαλίας, της Βοιωτίας και του Ισθμού και να διαλύσει την Επανάσταση. Μαζί με τον Κιοσέ Μεχμέτ διατάχθηκε να εκστρατεύσει και ο ικανότατος Ομέρ Βρυώνης που ουσιαστικά διήυθυνε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η τουρκική δύναμη αριθμούσε 8.000 στρατιώτες.

Οι Έλληνες οπλαρχηγοί, Διάκος, Δυοβουνιώτης και Πανουργιάς αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν από κοινού την πολυάριθμη τουρκική στρατιά ανακόπτοντας την πορεία της. Η ανάσχεση των Τούρκων θα γινόταν σε δύο δρόμους που οδηγούσαν, ο πρώτος στην Βοιωτία και ο δεύτερος στην Φωκίδα και την Λοκρίδα. Για αυτόν τον σκοπό ο Δυοβουνιώτης κατέλαβε με 400 άνδρες την γέφυρα του Γοργοποτάμου και ο Πανουργιάς με 600 άνδρες κατέλαβε το χωριό Μουσταφάμπεη και την Χαλκωμάτα, στον δρόμο που οδηγούσε στα Σάλωνα. Ο Διάκος με 500 άνδρες αποφάσισε να υπερασπιστεί την γέφυρα της Αλαμάνας, που οδηγούσε στις Θερμοπύλες.

Στις 23 Απριλίου εμφανίστηκαν τα στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη και ξεκίνησε η μεγάλη μάχη. Ο Ομέρ Βρυώνης επιτέθηκε ταυτόχρονα κατά των ελληνικών δυνάμεων. Οι πίεση των Τούρκων ήταν αφόρητη και παρά την σθεναρή αντίσταση των Δυοβουνιώτη και κυρίως του Πανουργιά, οι Έλληνες μετά από σημαντικές απώλειες άρχισαν να κάμπτονται και να υποχωρούν.

Η άμυνα στην Αλαμάνα εξακολουθούσε να είναι σθεναρή. Ωστόσο μετά την υποχώρηση των Δυοβουνιώτη και Πανουργιά, η κατάσταση έγινε απελπιστική για τον Διάκο και η περαιτέρω αντίσταση ήταν μάταιη. Ο Διάκος όμως παρά τις δυσκολίες, αρνήθηκε να υποχωρήσει, πιστός στις αξίες της Επανάστασης και της Ελευθερίας. Μαζί με 50 πολεμιστές, που είχαν απομείνει συνέχισε την αντίσταση όπως είχαν κάνει αιώνες πριν οι Σπαρτιάτες, λίγο παραπέρα από το σημείο που διεξαγόταν η μάχη, στις Θερμοπύλες.

Ο Διάκος μετά από τραυματισμό συνελήφθη και οδηγήθηκε στους Κιοσέ Μεχμέτ και Ομέρ Βρυώνη, οι οποίοι αναγνώρισαν το θάρρος και την ανδρεία του. Στην πρόταση του να τον προσλάβει στην υπηρεσία του ο Διάκος απάντησε περήφανα στον Τούρκο στρατηγό  «ούτε σε δουλεύω πασά, ούτε σε ωφελώ και αν σε δουλεύσω». Ο Αθανάσιος Διάκος βρήκε μαρτυρικό θάνατο με ανασκολοπισμό. Η θυσία του Διάκου στην Αλαμάνα αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του αγώνα για την Ελευθερία και τις αξίες του Έθνους.

΄Η Απελευθέρωση της Καλαμάτας.΄΄

Στις 23 Μαρτίου 1821 οι Έλληνες Επαναστάτες απελευθερώνουν την Καλαμάτα που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα κατά την έναρξη του Αγώνα. Ήδη από τις 22 Μαρτίου άρχισαν να λαμβάνουν θέσεις μάχης στα γύρω υψώματα της Καλαμάτας, 2.000 ένοπλοι της "Δυτικής Σπάρτης" με επικεφαλής τον Κολοκοτρώνη. Ταυτόχρονα, από την άλλη πλευρά της πόλης επιχειρούσαν  στρατιωτικές δυνάμεις υπό τον Παπαφλέσσα, τον Νικηταρά, και τον Αναγνωσταρά, ολοκληρώνοντας τον αποκλεισμό της πόλης. Τότε ο διοικητής Αρναούτογλου αντιλαμβανόμενος την παγίδα που είχε στηθεί, αφού αποκλείστηκε κάθε οδό διαφυγής προς την Τριπολιτσά, έδωσε εντολή στους Τούρκους να συγκεντρωθούν στα σπίτια της πόλης και να αμυνθούν.

Μετά από παραίνεση του Ηλία Μαυρομιχάλη, που είχε ήδη εισέλθει στην πόλη από τις 20 Μαρτίου με 150 Μανιάτες με πρόσχημα την προστασία της πόλης, ο Αρναούτογλο παραιτήθηκε των σκέψεων του για αντίσταση αφού θα ήταν μάταιη. Έτσι στις 23 Μαρτίου ο Τούρκος διοικητής παρέδωσε με έγγραφη συμφωνία την πόλη και τον οπλισμό της φρουράς της.

Στον βυζαντινό ναό των Αγίων Αποστόλων, 24 ιερείς και ιερομόναχοι ευλόγησαν, μετά από δοξολογία, τις ελληνικές σημαίες και όρκισαν τους επαναστάτες. Η τελετή αυτή έλαβε χώρα στις όχθες του χείμαρρου Νέδωνα, μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα, ενώ ακούγονταν οι καμπάνες και οι θριαμβευτικές κραυγές των Ελλήνων. Για τη δοξολογία, είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες κόσμου από κάθε ηλικία – οπλισμένοι στρατιώτες, άμαχοι , γυναίκες και παιδιά. Το μεσημέρι κατέφθασαν στην πόλη και οι πολέμαρχοι με τις σημαίες τους.

Ακολούθησε σύσκεψη των αρχηγών και αποφασίστηκε η συγκρότηση της Μεσσηνιακής Γερουσίας, μίας επαναστατικής επιτροπής με σκοπό την διεύθυνση του συντονισμού των επιχειρήσεων. Η αρχηγία δόθηκε στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, αποδίδοντας του τον τιμητικό τίτλο του αρχιστράτηγου των Σπαρτιατικών Δυνάμεων. Την ίδια μέρα η Γερουσία εξέδωσε προειδοποίηση προς τις ευρωπαϊκές αυλές που ανακοίνωνε την κήρυξη της Επανάστασης και την απόφαση του Ελληνικού Έθνους ύστερα από αιώνες δουλείας να αποτινάξει την σκλαβιά και να διεκδικήσει ενόπλως την ελευθερία του.

΄΄Ναυμαχία του Γέροντα, η μεγαλύτερη ναυτική νίκη της Επανάστασης΄΄

Η ναυμαχία του Γέροντα, ήταν η μεγαλύτερη και καθοριστικότερη  ναυμαχία της Επανάστασης που έκρινε την διατήρηση και επιβίωση του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Η ναυμαχία διεξήχθη στις 29 Αυγούστου 1824 στον κόλπο του Γέροντα (Τσάταλα), απέναντι από τη Λέρο.

Οι Τούρκοι θέλοντας να καταστρέψουν τον ελληνικό στόλο κινητοποίησαν μία πολυάριθμη και πανίσχυρη ναυτική δύναμη. Ο οθωμανικός συνασπισμένος στόλος αποτελούταν από τουρκικά, αιγυπτιακά, αλγερινά και τυνησιακά πλοία υπό την διοίκηση των ναυάρχων Ισμαήλ Γιβραλτάρ και  Χοσρέφ Πασάς.

Οι Έλληνες εναντίον αυτής της πολυάριθμης δύναμης αντιπαρέταξαν το σύνολο του Ελληνικού στόλου που αποτελούνταν από υδραίικα, σπετσιώτικα και ψαριανά πλοία υπό την διοίκηση του θρυλικού ναυάρχου Μιαούλη, του Γεωργίου Σαχτούρη και του Νικολή Αποστόλη. Την δύναμη του ελληνικού στόλου ενίσχυαν με τα πυρπολικά τους οι περίφημοι πυρπολητές Παπανικολής, Πιπίνος  Γεωργάκης Θεοχάρης (Παπαντώνης), Κυριάκος Βατικιώτης και Ματρόζος.

Οι δύο αντιμαχόμενοι διέθεσαν ό,τι καλύτερο είχαν για την τελική ναυμαχία που θα έκρινε τον ναυτικό αγώνα της Επανάστασης. Η υπεροχή στην θάλασσα ήταν καθοριστική για την πορεία και την έκβαση των χερσαίων επιχειρήσεων και αυτό το γνώριζαν καλά τόσο οι Έλληνες όσο και οι Τούρκοι που μέχρι τότε είχαν υποστεί μεγάλες ζημιές από τον ελληνικό στόλο.

Το πρωί της Παρασκευής 29 Αυγούστου οι στόλοι στάθηκαν  αντιμέτωποι στο μυχό του Γέροντα. Η έλλειψη ανέμων που επικρατούσε, δυσκόλευε τις κινήσεις του Ελληνικού στόλου την στιγμή που τα αντίπαλα πλοία επιχειρούσαν την κύκλωση των ελληνικών δυνάμεων.

Ο Μιαούλης και ο Σαχτούρης με τους ικανότερους και πιο θαρραλέους πλοιάρχους είχαν πλεύσει προς  τον  κόλπο του Γέροντα, με τον Γιβραλτάρ να δίνει άμεσα διαταγή στην οθωμανική δεξιά πτέρυγα να τα διαλύσει, αφού βρέθηκαν εκτεθειμένα και απομονωμένα από τον υπόλοιπο στόλο.

Η κατάσταση της ελληνικής εμπροσθοφυλακής ήταν εξόχως κρίσιμη. Η αριστερή όμως πτέρυγα του ελληνικού στόλου αντιλήφθηκε αμέσως το σχέδιο κύκλωσης του εχθρού και έδρασε ταχύτατα. Πολλά πλοία έδρασαν και συνέβαλαν στην αντιμετώπιση του κινδύνου με αποκορύφωμα την καταλυτική συμβολή του πυρπολικού του Παπανικολή. Ο άφοβος πυρπολητής έπλεε αριστουργηματικά ανάμεσα στις αντίπαλες φρεγάτες και τις εμπόδισε να προσεγγίσουν τα ελληνικά πλοία. Ο Παπανικολής υποχρεώθηκε  μετά από αφόρητα εχθρικά πυρά να κάψει το πυρπολικό και να σωθεί πλέοντας με την λέμβο του.

Οι Ματρούζος και Παπανικολής επιχείρησαν επίσης ηρωικά εναντίον του οθωμανικού στόλου χωρίς όμως να καταφέρουν να προσκολλήσουν τα πυρπολικά τους στα αντίπαλα πλοία. Σε μεγάλο κίνδυνο βρέθηκε επίσης και ο Σαχτούρης που σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή εκμεταλλευόμενος τους άριστους και γενναίους χειρισμούς του και την αποφασιστικότητα του.

Ο Μιαούλης στην συνέχεια ανέλαβε δράση. Υποβοηθούμενος πλέον από ευνοϊκούς ανέμους κατάφερε να οδηγήσει τα πλοία του έξω από τον κόλπο του Γέροντα. Τότε σε μία καθοριστική κίνηση τα πλοία του ενώθηκαν με τα υπόλοιπα και συγκρότησαν ενωμένο σχηματισμό παράταξης απέναντι από τον οθωμανικό στόλο. Ο οθωμανικός στόλος έχει πλέον αντίθετο τον άνεμο γεγονός που δυσχέραινε τις κινήσεις του. Οι εξελίξεις πήραν θετική τροπή για τους Έλληνες.

Οι ναύαρχοι και των δύο στόλων κατάλαβαν πλέον ότι το μέλλον της Επανάστασης θα κρινόταν από την ναυμαχία. Ο Ιμπραήμ, που συμμετείχε στην ναυμαχία, ήξερε ότι για να καταστείλει την Επανάσταση έπρεπε να διαλύσει τον ελληνικό στόλο. Ο Μιαούλης γνώριζε επίσης ότι η νίκη στην ναυμαχία θα έσωζε την Επανάσταση.

Η ναυμαχία που θα ακολουθήσει είναι μεγαλειώδης και υπεράνθρωπη για τους Έλληνες που πολεμούσαν για την σωτηρία και την τελική νίκη. Τα κανόνια έριχναν συνεχώς προς κάθε κατεύθυνση. Ο Ιμπραήμ, ενθάρρυνε συνεχώς από την ναυαρχίδα του Γιβραλτάρ τους αξιωματικούς του και το πλήρωμα. Ο μεγάλος ναύαρχος Μιαούλης με την σειρά του, εμψύχωνε τους Έλληνες, έχοντας επίγνωση της σημασίας του αγώνα, αποφασισμένος ή να νικήσει ή να πεθάνει.

Ο αμείωτος κανονιοβολισμός του ελληνικoύ στόλου δημιούργησε ισχυρό πλήγμα στην τουρκική παράταξη που άρχισε να κλυδωνίζεται. Αντίθετα η Αιγυπτιακή παράταξη αύξησε την επιθετικότητα της. Ο Ελληνικός στόλος χωρίστηκε στα δύο για να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Το ένα μέρος συνέχισε την εμπλοκή με τον τουρκικό και το άλλο μαχόταν με τον Αιγυπτιακό. Σε εκείνο το κρίσιμο σημείο ανέλαβαν δράση ξανά τα πυρπολικά.

Ο Παπαντώνης κατάφερε να αγκιστρώσει το πυρπολικό του στα ξάρτια μιας μεγάλης Αιγυπτιακής φρεγάτας που διέθετε δύναμη πυρός 44 κανονιών. Και ενώ η φωτιά απλωνόταν αργά, ο Μιαούλης έδωσε διαταγή και στο πυρπολικό του Βατικιώτη να εμπλακεί στην άλλη πλευρά της φρεγάτας κυκλώνοντας την. Σε λίγη ώρα η φωτιά εξαπλώθηκε στην αιγυπτιακή φρεγάτα που λόγω της μεγάλης ποσότητας εκρηκτικών που έφερε ανατινάχτηκε, σκορπώντας τον θάνατο σε όλο το πλήρωμα.  Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο ανατινάχτηκαν και άλλα εχθρικά πλοία.

Η μάχη είχε εξελιχθεί σε πύρινο εφιάλτη για τους Τούρκους που προσπαθούσαν να διαφύγουν. Ο Οθωμανικός στόλος είχε σταματήσει την επίθεση και ξεκίνησε την υποχώρηση. Ο Ιμπραήμ μάλιστα για να ξεφύγει από τον όλεθρο έσβησε τους φανούς για να περάσει απαρατήρητη. Ο Οθωμανικός στόλος έπλευσε για την Κω ενώ ο νικηφόρος ελληνικός στόλος έμεινε στον Γέροντα.

Οι Έλληνες πέτυχαν έναν ανεπανάληπτο θρίαμβο κατανικώντας την πανίσχυρη οθωμανική αρμάδα. Η ναυμαχία του Γέροντα εδραίωσε την ελληνική κυριαρχία στην θάλασσα που ήταν απαραίτητη για την εξασφάλιση των χερσαίων επιχειρήσεων και για την επιβίωση της ίδιας της Επανάστασης.